Düşün ve Sorgula

02 Oca Düşün ve Sorgula

İnsanları diğer canlılardan ayıran en büyük özellik sizce nedir? Tabi ki düşünme ve sorgulama yetimiz. Pek çok insan düşünme ve sorgulama yetisini çok kullanmıyor. Kullansalar hayatları nasıl olurdu sizce?

Ben hayatımın pek çok alanıyla ilgili düşünüyorum ve sorguluyorum. Fazla düşünme ve sorgulama içsel huzursuzluğu ve mental olumsuzlukları da beraberinde getiriyor. Gerektiği kadar düşünme ve sorgulama hayati önem taşıyor. Kıvamında kullanılan bu yetiler sorunların üstesinden gelme konusunda bize çok yardımcı oluyor. Daha doğru kararlar alma ve seçenekler oluşturma konusunda da bize önemli destekleri olan bu iki yeti hakkında siz ne düşünüyorsunuz? Düşünme ve sorgulama konusunda kendinizi nasıl tanımlarsınız?

Düşün ve Sorgula

Düşünme tanımını incelersek birkaç anlamı var ama bana göre en iyi anlamı; bir şeyi aklına getirmek, her yönüyle zihinsel olarak o şeyi incelemek ve o şeyle ilgili yeni düşünceler üretmek. Düşünme kısmı duygu ve davranışlarla hayatta kendini gösterir. Düşünmeyi çok önemli kılan da bence bu özelliği. Sorgulama ise, bir şeyi ince ayrıntısına kadar anlamak için  sorular sormak.

Düşünen ve sorgulayan insanların özelliklerine değinmek gerekirse; bu tarz insanlar kendisine söylenen her şeye hemen inanmaz, söylenenler üzerine düşünür ve söylenenleri sorgular. Yaşadıklarından ders çıkarır, içinde bulunduğu durumu her yönüyle ele alıp analiz eder. Düşünme ve sorgulama insana kişilik ve prensip kazandırır. Sorgulayan ve düşünen insan  özgüveni oluşmuş, kendine güvenen, özgür hisseden; kendini iyi ifade eden ve yaşadıklarından ders çıkarmayı bilendir. İşte bu yüzden düşünme ve sorgulama her alanda kullanılması gereken yetilerimiz.

Düşünmeyi ve sorgulamayı bizden sonraki nesillere aşılamak önemli. Kendini tanıyan ve kendine güvenen, çevrede olan biteni fark eden, sorgulayan nesiller yetiştirmek istiyorsak düşünmenin ve sorgulamanın gerekliliğini es geçmemeliyiz.

Düşünen ve sorgulayan çocuklar her zaman dikkatimi çekmiştir. Geçen gün bir kafede oturmuş arkadaşımı bekliyordum. Yan masaya, bir kadınla 7-8 yaşlarında bir çocuk oturdu. Çocukla annesi arasındaki diyalog sorgulama ile ilgili beni düşündürdü. Çocuk, annesine: “Babam beni hep kandırıyor. Bir daha ona inanmayacağım!” dedi. Annesi şaşırdı ve sebebini sordu. Çocuk: “Dün eve gelmeden önce kırtasiyeye uğradım. Neden benim istediğim oyuncağı artık getirmiyorsunuz?” dedim. Bana, istediğim oyuncağın ellerinde olduğunu söylediler. Meğer babam oyuncak almaya hiç gitmemiş. Keşke babam bunu söyleseydi ve beni oyalamasaydı.” dedi. O sırada kadınla göz göze geldik, kadının yüzü kıpkırmızı olmuştu: “Babana bu yaptığının doğru olmadığını söyleyeceğim.” dedi. Çocuğa hayran kalmıştım. Bu yaştaki bir çocuk istediği şeyin peşini bırakmamış ve durumu sorgulamıştı. Siz çocuk hakkında ne düşünüyorsunuz?

Düşünme ve Sorgulama Konusunda Neler Yapabiliriz

Bu kadar önemli yetilerimizi daha aktif kullanabilmek için neler yapabiliriz:

• Düşünmeye ve sorgulamaya önce kendimizden başlamalıyız. Kendimiz için önemli olan şeyler üzerine düşünmeli ve gerektiğinde düşüncelerimizi sorgulayabilmeliyiz.
• Düşünmenin ve sorgulamanın önemini iyi kavramalı ve bunu yetiştirdiğimiz nesillere de aşılamalıyız.
• Çocuklar bize her soruyu sorabilmeli. Cevapları bulmaları için onlara soru üzerinde düşünme fırsatı vermeliyiz.
• Bizi düşünmeye sevk eden konular üzerinde mutlaka düşünmeli, konuları geçiştirmemeliyiz. Üzerinde düşünülmemiş ve sorgulanmamış bilgiler, durumlar ve tecrübeler insanları aynı hatalara, başarısızlıklara sürükler. Bunun önüne geçmek için tecrübelerimizi, hatalarımızı düşünmeliyiz.
• Başarılarımızı düşünmemiz ve bu yolda verdiğimiz uğraşları sorgulamamız da bizi motive edecek ve benzer başarıları tekrarlamamızı sağlayacak.
• Kararlarımızı düşünce süzgecimizden geçirip mutlaka sorgulayarak almalıyız. Bu durum hayatımızı olumlu yönde etkileyecek.
• Konuyla ilgili başkalarının fikirlerini alarak bu fikirleri kendimiz de sorgulamalıyız. Böylece bize uyan, ihtiyacımızı karşılayan fikirlerle yola devam ederek hayatımızı daha iyi hale getirebiliriz.
• Bizi geliştirecek ve düşündürecek en önemli şeylerden biri de okuyabildiğimiz kadar kitap okumamız. Bol bol kitap okumalıyız. Kitaplar bize yeni düşünce alanları açar, farklı deneyimlere şahit olmamızı sağlar. Ayrıca düşünme ve sorgulama yetimizi de geliştirir.
• Kitap okuyarak çocuklarımıza örnek olmak da düşünmenin ve sorgulamanın kapılarını açar.
• Sanatla ilgilenmek ve yeniliklere açık olmak da bizi düşünmeye ve sorgulamaya teşvik edecek. Ayrıca yaratıcı yanımızı artıracak ve duygularımızı daha iyi fark etmemize destek olacak.
• Üzerinde düşündüğümüz ve sorguladığımız şeyler bize benzer konularda yeni kapılar açacak. Bu bilinçle hareket etmek hayatı daha kaliteli hale getirecek.

Sizce düşünme ve sorgulama konusunda başka neler yapabiliriz?